Chăm sóc rốn trẻ sơ sinh: giữ khô, không cần cồn

Rốn rụng trong bao lâu là bình thường?

Theo các tài liệu sản nhi tại Việt Nam, cuống rốn thường khô và rụng trong khoảng 7–10 ngày sau sinh, và vùng rốn lành hẳn sau khoảng 15 ngày. Một số nguồn quốc tế đưa ra khoảng rộng hơn, 1–3 tuần, tùy cách tính thời điểm "rụng hẳn". Cả hai con số đều đúng trong bối cảnh của chúng — điều quan trọng hơn con số chính xác là: nếu quá 3 tuần mà cuống rốn vẫn còn nguyên, nên hỏi ý kiến bác sĩ nhi để loại trừ một số nguyên nhân hiếm gặp, thay vì tiếp tục chờ.

Bốn việc nên làm mỗi ngày

1. Để rốn tiếp xúc với không khí càng nhiều càng tốt thay vì băng kín — không khí giúp cuống rốn khô nhanh hơn, mà khô là điều kiện để rụng đúng thời điểm.
2. Gấp mép tã xuống dưới cuống rốn, không để tã che kín hoặc cọ xát vào vùng rốn. Một số dòng tã sơ sinh có phần khoét hình chữ U ở bụng trước dành riêng cho việc này.
3. Tắm bằng khăn ướt (tắm khô) thay vì ngâm bé vào chậu nước cho đến khi rốn rụng hẳn. Sau khi rốn đã rụng vài ngày và vùng da lành lại, có thể tắm chậu bình thường.
4. Lau khô nhẹ nhàng nếu rốn bị ướt (do sữa trớ, mồ hôi, hoặc nước tiểu bắn vào) bằng khăn sạch, không cần chà xát hay bôi thêm gì lên.

Vì sao không cần cồn sát trùng nữa?

Đây là điểm nhiều phụ huynh còn băn khoăn, vì thế hệ trước thường dùng cồn hoặc lá thuốc dân gian để "sát trùng" rốn cho trẻ. Tổ chức Y tế Thế giới đã khuyến cáo cách chăm sóc khô (không cồn, không dung dịch sát khuẩn) cho trẻ sinh tại cơ sở y tế có điều kiện vệ sinh tốt từ năm 1998, và tiếp tục giữ khuyến cáo này trong hướng dẫn chăm sóc hậu sản cập nhật gần nhất. Lý do: nghiên cứu không cho thấy cồn giúp rốn rụng nhanh hơn, trong khi nó có thể phá vỡ lớp vi khuẩn có lợi tự nhiên trên da và làm chậm quá trình lành. WHO chỉ khuyến cáo dùng dung dịch chlorhexidine trong trường hợp sinh tại nhà ở khu vực có tỷ lệ tử vong sơ sinh cao và điều kiện vệ sinh hạn chế — không phải tình huống phổ biến với đa số trẻ sinh tại bệnh viện ở Việt Nam.

Tuy vậy, một số bệnh viện tại Việt Nam vẫn hướng dẫn dùng cồn 70 độ hoặc dung dịch eosin theo phác đồ riêng. Nếu bạn đã được bác sĩ hoặc nữ hộ sinh dặn cụ thể cách chăm rốn cho bé trước khi xuất viện, hãy làm theo hướng dẫn đó — nguyên tắc "chỉ cần giữ khô" ở trên áp dụng khi bạn không có hướng dẫn riêng nào khác từ nơi bé sinh ra.

Dấu hiệu cần đưa bé đi khám ngay

Xem thêm

• Chọn tã sơ sinh có phần khoét bụng tránh cọ rốn: so sánh giá bỉm & tã đang theo dõi
• Bảng giá bỉm rẻ nhất hiện tại: xếp hạng giá bỉm thấp nhất hôm nay
• Mốc tiêm chủng ngay sau sinh: lịch tiêm chủng mở rộng theo ngày sinh của bé
• Trẻ sốt bao nhiêu độ cần đi khám?

Câu hỏi thường gặp

Rốn bé có mùi hơi hôi một chút có phải là nhiễm trùng không?

Mùi nhẹ trong giai đoạn cuống rốn khô lại thường không đáng lo. Dấu hiệu thật sự đáng lo là mùi hôi rõ kèm dịch vàng/mủ, hoặc vùng da quanh chân rốn đỏ và sưng lên — khi đó nên đưa bé đi khám thay vì tự đoán.

Rốn rụng sớm hơn 7 ngày hoặc muộn hơn 3 tuần có sao không?

Rụng sớm hơn một chút thường không sao. Rụng muộn thì phổ biến hơn tưởng tượng và đa số vẫn bình thường, nhưng nếu qua 3 tuần mà cuống rốn vẫn còn nguyên, nên hỏi bác sĩ nhi để loại trừ một số nguyên nhân hiếm gặp — không cần hoảng nhưng cũng không nên bỏ qua mốc này.

Sau khi rốn rụng có cần bôi thuốc gì không?

Không cần. Sau khi rụng, vùng rốn có thể hơi ẩm hoặc rỉ chút dịch trong vài ngày, chỉ cần lau khô nhẹ nhàng bằng khăn sạch. Cuống rốn thường liền hẳn trong khoảng 15 ngày kể từ lúc sinh. Nếu dịch có màu hoặc mùi bất thường, đó là lúc nên đi khám chứ không phải lúc bôi thêm thuốc.